ZESPÓŁ ADHD - SYMTOMEM WIEKU ?

  W ostatnich latach coraz częściej mówi się o problemie
dzieci z symptomem ADHD - zespołem nadpobudliwości ruchowej z
deficytem uwagi. Zjawisko to nie jest nowością. Znane jest bowiem
od lat czterdziestych , ale w przeciągu tych lat było różnie nazywane .
Mówiło się bowiem o nadpobudliwości psychoruchowej ,
hiperaktywności, syndromem hiperkinetycznym , a ostatnio
najczęściej stosowanym terminem na określenie tej przypadłości jest
zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi( ADHD )
Tak częsta zmiana nazwy odzwierciedla niepewność badaczy zarówno
co do przyczyn jak i nawet do ścisłych kryteriów diagnostycznych
zaburzeń .
Irina Prekop i Christel Schweizer w swej książce "Dzieci
niespokojne" podają następuj następującą definicję : Hiperkinetyczny syndrom
wieku dziecięcego to zaburzenia , których najistotniejsze cechy to
nieumiejętność dłuższego skupienia uwagi i rozpraszanie się . We
wczesnym dzieciństwie widocznym objawem jest niepohamowana ,
mało zorganizowana i źle ukierunkowana ekstremalna nadaktywność .
Często wystepującymi symptomami są również impulsywność ,
wahania nastroju , agresywność . Pojawiają się też opóźnienia w
rozwoju poszczególnych sprawności oraz zakłócenia i ograniczenia w
kontaktach międzyludzkich.
Prawdopodobieństwo pojawienia się ADHD jest co najmniej
trzykrotnie częstsze u chłopców niż u dziewczynek . Typowy dla tego
symptomu wzorzec zachowań ujawnia się zwykle między trzecim , a
piątym, rokiem życia , ale pierwsze objawy zaburzenia mogą dać o
sobie znać w różnym wieku - zdarza się , że stają się one widoczne w
późnym dzieciństwie lub wręcz w okresie dorastania . Na ADHD
cierpi bardzo wiele osób . Szacuje się , że na całym świecie
zaburzeniem tym dotkniętych jest od 2 % do 9.5 % dzieci w wieku
szkolnym . Co ciekawsze symptom jest przekazywany dziedzicznie .
Badania naukowe w wielu krajach wykazały , że przypadłość ta często
występuje u krewnych ( 32 %- 50 % ), rodzeństwa ( 35%) i rodziców wiekiem - nieraz utrzymują się u dorosłych . Ponadto wiele osób
dorosłych nie spełniających już kryteriów ADHD nadal ma poważne
problemy z przystosowaniem się w pracy , w szkole lub innych
sytuacjach społecznych .
Z czym w życiu codziennym wiąże się posiadanie symptomu
ADHD ? .Posiadanie tego symptomu na pewno bardzo utrudnia życie
dotkniętym tą przypadłością. Problemy z koncentracją, nadmierna
aktywność , impulsywność , często agresywne zachowanie powodują
problemy edukacyjne , wychowawcze w szkole i domu . Dzieci z
ADHD są bezustannie karane , choć nie są w stanie kontrolować
swego zachowania Jak to robią zdrowe dzieci . Rodzice tych
"niegrzecznych dzieci " żyją w poczuciu winy , że nie potrafią
utrzymać ich w ryzach , zdyscyplinować . Są krytykowani za to , że
źle wychowali swoje dziecko . Niektórzy zaczynaj ą takie dzieci bić ,
wówczas ich stan ulega pogorszeniu w miarę narastania represji . I w
ten właśnie sposób zamyka się błędne koło .
O dzieciach z zespołem ADHD dr T. Wolańczyk z Kliniki
Psychiatrii Wieku Rozwojowego Akademii Medycznej w Warszawie
powiedział. że "los włożył im do plecaka stos kamieni" .
Najważniejsze jest to . żeby spróbować pomóc im wyciągnąć te
kamienie . Należy pamiętać ADHD nie jest wyrokiem . Te dzieci nie
są upośledzone . Mają możliwości umysłowe jak inne zdrowe dzieci.
Otoczone właściwą opieką często stają się ludźmi niestandardowymi,
  nie znoszącym rutyny , kreatywnymi, lubiącymi ryzyko .
   Według autorek typowymi objawami tej przypadłości są:
- niepohamowana chęć ruchu
- nadmierna ekspresja siły
- uleganie stereotypom
- obniżona zdolność koncentracji uwagi i wytrwałości
- nagłe rozproszenia uwagi, otwarcie na bodźce , głód przeżyć

rozpoczętych prac i czynności, niedbale odrabia zadania szkolne ,
opuszcza litery i wyrazy , ma chwiejne pismo
- brak lęku przed niebezpieczeństwem
- nieumiejętność przestrzegania reguł wspólnego życia - dziecko nie
potrafi czekać , słuchać , przerywa rozmowy innych , nie umie
włączyć się do grupy , zachowywać się cicho gdy sytuacja tego
wymaga
- częsta zmiana zdania i nietolerancja na frustrację
- słaba wola
- osłabiona siła własnego Ja".
   W swojej praktyce zawodowej spotkałam się już z dziećmi
z symptomem ADHD i wiem . że niezwykle ważna jest w porę
postawiona diagnoza i chęć pomocy takiemu dziecku , okazywana
zarówno przez bliskich jak i nauczycieli . Co ze swojej strony mogą
zrobić rodzice i nauczyciele ?
W postępowaniu z dzieckiem nadaktywnym najważniejsza jest
konsekwencja . Rodzice i nauczyciele muszą jasno określać co
dziecku wolno , czego nie . Trzeba mu wydawać krótkie konkretne
polecenia , a następnie przypilnować . aby dziecko je wykonało . Jego
zajęcia muszą przebiegać wg. ustalonego planu . Trzeba je zachęcać
do samodzielnej pracy .Za w szelka cenę należy spróbować znaleźć
takie obszary życia , gdzie dziecko będzie osiągać sukces . Dziecko z
ADHD musi mieć stałe i jednoznaczne punkty oparcia . Takie dziecko
bardziej niż inne potrzebuje opieki wychowawczyni, częściej musi
t   być prowadzone za rękę .
Potrzebuje indyw. Podejścia nauczyciela . Nauczyciel, który ma w
swojej grupie dziecko nadpobudliwe powinien przede wszystkim
kształtować jego zdolność koncentracji, samopostrzeganie ,
samokierowanie .Należy z tymi dziećmi stosować w pracy gry
logiczne , które sprawiaj ą im przyjemność , porządkuj ą ich
zachowanie i uczą ogłady , zalecane są również wszelkie zabawy
sportowe dzięki którym dziecko będzie czuło się bardziej sprawne
fizycznie , zręczniejsze i które przyspieszą proces jego
dopasowywania do środowiska .
Wielu rodziców zwraca się o pomoc do Poradni Zdrowia
Psychicznego dla dzieci, gdzie zajmują się nim specjaliści .

Organizują oni programy edukacyjne dla rodziców , którzy uczą się
jak radzić sobie z dzieckiem .Dzieci mogą natomiast uczestniczyć w
terapii behawioralnej , która pomaga im pokonać agresję i zwiększyć
umiejętność koncentracji. Przy wyjątkowo nasilonych objawach
stosuje się leczenie farmakologiczne . Farmaceutyki nie leczą
objawów aleje zmniejszają. Dziecko zaczyna słyszeć co się do niego
mówi, łatwiej się skupia , potrafi pomyśleć zanim coś zrobi i
zapanować choć częściowo nad ruchliwością i gadatliwością .
I.Prekop w swojej pracy z dziećmi agresywnymi . autystycznymi
oraz niespokojnymi ruchowo stosuje wiele ciekawych metod
terapeutycznych np.. :
- terapię nazywaną holdingiem (polega na mocnym trzymaniu
dziecka przez matkę w ramionach , aż do uspokojenia się dziecka i
uczuciowego przeżycia własnej więzi)
- terapię rodzinną (likwidowanie przeszkód w komunikowaniu się
wewnątrz rodziny)
- terapię zachowania (opiera się na psychologii uczenia się )
- gimnastykę korekcyjna
- mototerapię
- kinezjologię
- jeździectwo terapeutyczne
- terapię zabawową
- muzykoterapię

Literatura
1. Strelau J. - Temperament i typ układu nerwowego - W-wa
1998PWN
2. Spionek H. - Psychologiczna analiza trudności i niepowodzeń
szkolnych - W-wa 1980 PZWS

opracowała mgr Elżbieta Romanowska